Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nın (YKS) ardından üniversite adayları için tercih maratonu başlıyor. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) takvimine göre tercih işlemleri 29 Temmuz-10 Ağustos tarihleri arasında yapılacak. Adaylar tercih listelerinde en fazla 24 programa yer verebilecek.
Tercih döneminde başarı sırası ve önceki yılların taban puanları önemini korurken, artan eğitim ve yaşam maliyetleri de adayların karar sürecinde belirleyici oluyor. Vakıf üniversitelerinin öğrenim ücretleri, bursların devam şartları, barınma imkanları ve farklı şehirlerde yaşam maliyetleri, tercihleri doğrudan etkiliyor.
ÜNİVERSİTE KONTENJANI YAKLAŞIK 47 BİN AZALDI
Eğitim uzmanı Salim Ünsal’ın hesaplamalarına göre, özel kontenjanlar hariç yükseköğretim kontenjanı geçen yıl yaklaşık 794 binden bu yıl 747 bine geriledi. Yaklaşık 47 bin kişilik düşüş hem devlet hem de vakıf üniversitelerine yansıdı.
Ünsal, kontenjan azaltımının ağırlıklı olarak düşük başarı sıralarından öğrenci alan vakıf üniversitelerinde gerçekleştiğini belirterek, hukuk, mühendislik ve diş hekimliği gibi bölümlerde geçen yıl görülen ölçüde bir değişim beklemediğini ifade etti.
Sınava başvuran aday sayısındaki yaklaşık 150 bin, puanı hesaplanan aday sayısındaki ise 120-130 bin kişilik düşüşün kontenjan azalmasının etkisini önemli ölçüde dengelemesi bekleniyor.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE ÜCRETLER YÜZDE 34 ARTTI
Ünsal’ın liste fiyatları üzerinden yaptığı hesaplamaya göre vakıf üniversitelerindeki lisans ve ön lisans programlarının ücretleri bu yıl ortalama yüzde 31 arttı.
Dört yıllık lisans programlarının ortalama ücreti yüzde 34 artışla 428 bin 681 TL’den 573 bin 117 TL’ye yükseldi. İki yıllık ön lisans programlarının ortalama ücreti ise yaklaşık 304 bin TL’ye çıktı.
Programlar arasında ise ciddi fiyat farkları bulunuyor. Nişantaşı Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin liste fiyatı 3 milyon 740 bin TL’ye kadar yükselirken, Ünsal bu rakamların tercih ve kurum burslarıyla önemli ölçüde düşebileceğini söyledi.
Ünsal’a göre reel yıllık ücret Koç Üniversitesi’nde yaklaşık 2 milyon 180 bin TL, Sabancı Üniversitesi’nde yaklaşık 2 milyon 170 bin TL seviyesinde bulunuyor. Özyeğin Üniversitesi’nde ise bazı programların ücretleri 1 milyon 800 bin TL ile 1 milyon 900 bin TL arasında değişiyor.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİNİN GELİR HEDEFİ 80 MİLYAR TL
Vakıf üniversiteleri bu yıl 176 bin 80 öğrenci almayı hedefliyor. Kontenjanların tamamen dolması ve ilave burs verilmemesi halinde liste fiyatları üzerinden yaklaşık 80 milyar 376 milyon TL gelir elde edilmesi öngörülüyor.
Geçen yıl ise 193 bin 847 kişilik kontenjanın 145 bin 319’u dolmuş, hedeflenen 66 milyar 179 milyon TL yerine yaklaşık 47 milyar 16 milyon TL gelir elde edilmişti.
Ünsal, ekonomik koşullar nedeniyle bu yıl da vakıf üniversitelerinde doluluk oranının yüzde 70-75 seviyelerinde kalmasını beklediklerini söyledi.
ÖĞRENCİLERİN BÜYÜK BÖLÜMÜ YÜZDE 50 BURSLU
2026 kontenjanlarının yüzde 14’ü tam burslu, yüzde 68’i yüzde 50 indirimli, yüzde 4’ü yüzde 25 indirimli ve yüzde 13’ü ücretli öğrenciler için ayrıldı.
Ünsal, öğrencilerin yaklaşık üçte ikisinin yüzde 50 burslu öğrenim görmesinin vakıf üniversitelerinin gerçek ücret politikasını gösterdiğini belirterek, “Vakıf üniversitelerinin gerçek fiyatı aslında yüzde 50 ücretleri ne kadarsa o fiyatlar normalde” dedi.
Uzmanlar, adayların bursun hazırlık sınıfını kapsayıp kapsamadığını, hangi şartlarda kesildiğini ve sonraki yıllarda yapılacak zamların hangi ücret üzerinden hesaplanacağını tercih yapmadan önce mutlaka öğrenmesi gerektiğini vurguluyor.
BARINMA MALİYETLERİ TERCİHLERİ DEĞİŞTİRİYOR
Artan yaşam maliyetleri nedeniyle öğrencilerin farklı şehirlerde üniversite okuma eğilimi son yıllarda belirgin şekilde azaldı.
Özellikle İstanbul’da yaşayan aileler, başka şehirde devlet üniversitesinde okumanın oluşturacağı kira, ulaşım ve yaşam giderlerini, İstanbul’daki yüzde 50 burslu vakıf üniversitelerinin maliyetiyle karşılaştırıyor.
Ünsal’ın aktardığı verilere göre İstanbul’dan üniversiteye yerleşen öğrencilerin yaklaşık yüzde 76’sı eğitimine yine İstanbul’da devam ediyor.
KYK yurtları en ekonomik seçenek olmaya devam etse de kapasitenin tüm öğrencileri karşılamadığı, özellikle büyükşehirlerde ve yeni kurulan üniversitelerin bulunduğu illerde barınma sorununun sürdüğü belirtiliyor.
TIP İSTİHDAMDA İLK SIRADA
TÜİK verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 74, ön lisans mezunlarının ise yüzde 66 seviyesinde bulunuyor.
En yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 95 ile tıp bölümünde görülürken, tıbbı özel eğitim öğretmenliği, havacılık elektrik ve elektroniği, matematik mühendisliği ve hemşirelik bölümleri de üst sıralarda yer alıyor.
Lisans mezunlarının ilk işe giriş süresi ortalama 14 ay olurken, ön lisans mezunlarında bu süre 16 ay olarak hesaplandı.
İSTENMEYEN BÖLÜM TERCİH LİSTESİNE YAZILMAMALI
Salim Ünsal, adayların tercih yaparken yalnızca puan ve başarı sırasına odaklanmaması gerektiğini belirterek, bölümün ilgi alanlarına ve yeteneklerine uygun olup olmadığının da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Ünsal, yalnızca açıkta kalmamak için yapılan tercihlerin öğrencileri istemedikleri bir bölüm ve mesleğe yönlendirebileceğini ifade ederek, gerekirse bir yıl daha hazırlanmanın uzun vadede daha doğru bir tercih olabileceğini belirtti.
Ünsal, “Tercih listesine girecek her programın mutlak surette öğrencinin zihninde bir karşılığının, hayalinde bir karşılığının olması gerekiyor” dedi.
Kontenjanların azalması ve özellikle vakıf üniversitelerindeki ücret artışları tercih yapmayı gerçekten zorlaştırıyor. Adayların sadece puana değil, başarı sırasına ve mezuniyet sonrası imkanlara da dikkat etmesi gerekiyor.