ABD ile Suudi Arabistan, Irak’ın doğusunda İran yanlısı silahlı gruplara ait olduğu belirtilen hedeflere ortak hava saldırıları düzenledi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, 28 Temmuz’da gerçekleştirilen saldırılarda silah depoları, lojistik merkezler ve insansız hava aracı operasyonlarında kullanıldığı değerlendirilen tesislerin hedef alındığını açıkladı.
Washington ve Riyad yönetimleri, vurulan grupların İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından ABD güçlerine ve Suudi Arabistan’ın enerji altyapısına saldırmak üzere yönlendirildiğini savundu.
Ortak harekât, Suudi Arabistan’daki petrol tesislerine yönelik İHA saldırılarının ardından geldi. Irak’taki gruplar suçlamaları reddederken İran da saldırılarla bağlantısı bulunmadığını bildirdi.
30’dan fazla İHA saldırısı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına göre İran yanlısı gruplar son 72 saat içinde ABD güçlerine ve Suudi Arabistan’daki enerji tesislerine yönelik 30’dan fazla İHA saldırısı girişiminde bulundu.
ABD ordusu, kendi askerî tesislerini hedef alan saldırıların hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini ve başarılı olmadığını açıkladı.
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı da ülkenin Doğu Bölgesi ile Riyad’daki petrol tesislerine yönelen çok sayıda İHA’nın 27 ve 28 Temmuz’da düşürüldüğünü bildirdi.
Suudi yetkililer, İHA’ların Irak topraklarından fırlatıldığını ve İran bağlantılı silahlı gruplar tarafından kullanıldığını öne sürdü.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Şubat-Nisan 2026 döneminde Irak merkezli İran yanlısı grupların ABD vatandaşlarına ve tesislerine karşı 600’den fazla saldırı girişiminde bulunduğunu belirtti.
ABD ile Suudi Arabistan’ın harekâtında Irak’ın doğusundaki birden fazla nokta hedef alındı. Saldırılarda hangi savaş uçaklarının kullanıldığı ve toplam kaç tesisin vurulduğu açıklanmadı.
Irak’taki Haşdi Şabi güçleri, ülkenin farklı bölgelerindeki bazı resmî karargâhların saldırıya uğradığını duyurdu. İlk belirlemelere göre ölü ve yaralıların bulunduğu, bazı binalarla tesislerin zarar gördüğü bildirildi.
Can kaybına ilişkin açıklamalar bağımsız kaynaklar tarafından henüz doğrulanmadı.
Suudi Arabistan meşru müdafaa dedi
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Turki el-Maliki, hava saldırılarının ABD ordusuyla koordinasyon içinde gerçekleştirildiğini açıkladı.
Maliki, Suudi Arabistan’ın Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesinde yer alan meşru müdafaa hakkını kullandığını savundu.
Riyad yönetiminin bölgedeki gerilimi tırmandırmak istemediğini belirten Maliki, ülkenin topraklarına, vatandaşlarına ve enerji altyapısına yönelik saldırılara karşılık vermeyi sürdüreceğini söyledi.
Suudi Arabistan, saldırıların İran yanlısı gruplara ait lojistik merkezleri ve silah depolarıyla sınırlandırıldığını, belirli hedeflere nokta atışı yapıldığını bildirdi.
Irak’taki İran yanlısı milis grupları ise Suudi Arabistan’a yönelik İHA saldırılarında rol almadıklarını savundu. Bazı gruplar, suçlamaların gerçeği yansıtmadığını ve saldırıların Yemen’deki Husiler tarafından gerçekleştirilmiş olabileceğini ileri sürdü.
İranlı bir savunma yetkilisi de başka ülkelerin topraklarından Suudi Arabistan’a fırlatılan araçlarla İran arasında bağlantı kurulmasını reddetti.
İran yönetimi, bölgedeki saldırılardan Tahran’ın sorumlu tutulmasını “büyük bir hesap hatası” olarak nitelendirdi.
Irak yönetimi ise topraklarının komşu ülkelere yönelik saldırılarda kullanılmasına izin vermeyeceğini açıkladı. Bağdat yönetimi, Suudi Arabistan’ın suçlamalarının ardından güvenlik birimlerine soruşturma talimatı verdi.
Petrol fiyatları 3 dolar yükseldi
ABD ve Suudi Arabistan’ın Irak’taki hedeflere düzenlediği saldırılar, Orta Doğu’daki çatışmanın daha geniş bir alana yayılabileceği endişesini artırdı.
Petrol fiyatları ortak harekâtın ardından varil başına 3 dolardan fazla yükseldi. Piyasalardaki hareket, Suudi petrol tesislerinin yeniden hedef alınabileceği ve bölgedeki taşıma yollarının zarar görebileceği kaygısıyla hızlandı.
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim de enerji arzına ilişkin riskleri büyütüyor. İran Devrim Muhafızları, uyarılara uymadığını öne sürdüğü üç petrol tankerini durdurduğunu açıkladı. Bu iddia bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.
Hürmüz Boğazı, savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği ana enerji güzergâhlarından biri konumundaydı.
Irak’taki saldırıların sürmesi, İran yanlısı grupların karşılık vermesi veya Suudi enerji tesislerinin yeniden hedef alınması halinde petrol ve tanker taşımacılığı maliyetleri daha da artabilir.
Türkiye açısından en önemli risk, bölgesel çatışmanın petrol fiyatları, navlun ücretleri ve enerji ithalatı üzerinden oluşturabileceği maliyet baskısı olacak.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran Devrim Muhafızları ile desteklediği gruplara saldırıları durdurma çağrısı yaptı. ABD ordusu, yeni saldırılar düzenlenmesi halinde ilave askerî müdahalelerin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu.
Bundan sonraki süreçte Irak yönetiminin soruşturması, saldırılardaki can kaybı, İran yanlısı grupların vereceği karşılık ve Suudi enerji tesislerinin güvenliği izlenecek.
Bölgede gerilim zaten bu kadar yüksekken ortak hava saldırılarının yeni bir çatışma dalgasını tetiklemesinden endişe ediyorum. Irak’ın egemenliği ve sivillerin güvenliği yine ikinci planda kalmış gibi görünüyor.